БиблиотекаВежбај

Политика ·

Тесната победа на левицата ја отвора тешката потрага по нова шведска влада.

Шведските парламентарни избори од 13 септември завршија со исход кој до последен момент беше неизвесен: четирите партии од левиот центар освоија 176 од 349 места во Риксдагот, со предност од само три места пред блокот на досегашната влада. По конечното пребројување на гласовите, на 17 септември, премиерот Улф Кристерсон во писмо до претседателот на парламентот ја поднесе својата оставка. Со тоа завршуваат четири години во кои Шведска ја водеше малцинска влада на Умерените, Христијанските демократи и Либералите, потпрена на гласовите на Шведските демократи.

Таа соработка, позната како договорот од Тидо, ги доведе Шведските демократи, партија со корени во крајната десница, како никогаш дотогаш блиску до власта. Умерените пред изборите им ја отворија дури и можноста за министерски места доколку блокот победи. Наместо тоа, Шведските демократи паднаа на 62 места, 11 помалку од претходниот состав на парламентот, што е нивниот прв пад откако влегоа во Риксдагот во 2010 година.

На 18 септември претседателот на Риксдагот, Андреас Норлен, ја задолжи лидерката на Социјалдемократите, Магдалена Андерсон, да ги истражи можностите за нова влада. Нејзината партија остана убедливо најголема, со 99 пратеници, но загуби осум места, па победата на опозицијата ја донесоа пред сѐ нејзините помали партнери. Андерсон, која во 2021 година стана првата жена на чело на шведската влада, изјави дека задачата ја прифаќа со голема скромност и дека ќе настапи конструктивно. Нејзиниот прв мандат траеше помалку од една година.

Аритметиката на мнозинството, сепак, крие тешка равенка. Левата партија, предводена од Нуши Дадгостар, бара место во владата и предупредува дека нема да поддржи кабинет во кој не учествува. Партијата на центарот, пак, застана на страната на левицата затоа што не сака да владее со Шведските демократи, но исто толку цврсто одбива министри од Левата партија. Според извор од Левата партија, Партијата на центарот сѐ уште одбива да седне на заеднички преговори. Дадгостар порача дека нејзината партија ќе остане на своето барање дури и ако тоа ја турне Шведска во нови избори.

Шведскиот устав притоа не бара премиерот да има мнозинство зад себе. Кандидатот е одбиен само ако против него гласа апсолутно мнозинство, односно најмалку 175 од 349 пратеници. Ако парламентот четири пати го одбие предлогот на претседателот, следуваат вонредни избори. Една можност е малцинска влада на Социјалдемократите, која би зависела од гласовите на другите партии.

Новиот Риксдаг ќе се состане на 28 септември, кога Андерсон треба да поднесе извештај за преговорите, а гласањето за премиер е можно најрано следниот ден. Искуството е различно: во 2018 година преговорите траеја цели 134 дена, а во 2022 година завршија за 37 дена. Дали Андерсон ќе успее да ги помири двете крајности на својот блок или Шведска ќе оди на нови избори, ќе стане јасно во наредните недели.

Го прочита текстот

прочитаноСледен текст →Провери разбирањеПрашањата за овој текст допрва доаѓаатВежбај ги зборовитеЗборовите од текстот

Јазици

Моето ниво