Читањето за задоволство како инвестиција во здравјето.

Во време кога екраните сѐ повеќе го привлекуваат вниманието на луѓето, научници од Универзитетот во Кембриџ потсетуваат на една стара и сосема едноставна навика. Во преглед објавен на 15 септември 2026 година во едно угледно психијатриско списание, тие заклучуваат дека читањето за задоволство е поврзано со подобро ментално здравје, поголема емпатија и помал ризик од деменција. Текстот го потпишуваат професорката Барбара Сахакијан и Кристел Ленгли од одделот за психијатрија. Со нив соработуваше Вики Перин, директорката на добротворната организација на кралицата Камила, која го промовира читањето.

Податоците за децата и адолесцентите се особено убедливи. Во едно истражување со повеќе од 10.000 млади, оние кои рано почнале да читаат за задоволство, подоцна покажале подобро внимание, подобра меморија и посилни извршни функции, како планирањето и самоконтролата. Тие имале и подобар успех во училиште, помалку психички тешкотии и поздрав начин на живот, со повеќе сон и помалку време пред екраните. Токму затоа загрижува податокот дека читањето за задоволство кај децата и младите е на најниското забележано ниво. Падот е најизразен кај момчињата и кај децата од семејства со пониски приходи.

Кај возрасните читањето делува пред сѐ како противотров за стресот. Според едно истражување од 2024 година, нарачано од истата организација, веќе пет минути читање белетристика можат да го намалат стресот за до 20 отсто. Анкетите наведени во прегледот покажуваат дека повеќе возрасни посегнуваат по книга отколку по чаша вино кога им е потребна утеха. Читањето белетристика ја развива и емпатијата, бидејќи читателот се вживува во мислите и чувствата на ликовите.

За постарите луѓе прегледот нуди исто толку важни наоди. Во истражување на повеќе од 5.500 лица постари од 55 години, оние кои редовно читале во текот на пет години значително поретко развиле когнитивни пречки. Притоа, читањето весници, списанија и книги е поврзано со 33 отсто помал ризик од Алцхајмерова болест. Покрај тоа, снимањата на мозокот покажуваат дека кај читателите деловите задолжени за јазикот, учењето и контролата на емоциите имаат поголем волумен.

Сепак, овие резултати треба да се толкуваат внимателно. Повеќето студии покажуваат поврзаност, а не нужно причина и последица. Можно е луѓето кои читаат повеќе да имаат и подобро образование, повеќе слободно време или поздрави навики, што исто така ги штити од болести. Од друга страна, прегледот собира докази од различни возрасти и методи, од долгорочни следења до снимања на мозокот, кои упатуваат во иста насока.

Заклучоците се појавуваат во годината која Англија ја прогласи за национална година на читањето. Кампањата која ја водат министерството за образование и една национална организација за писменост сака читањето повторно да го претстави како забава, а не како обврска. Според Ленгли, децата повеќе се вклучуваат во читањето кога добиваат содржини кои навистина ги забавуваат, вклучително стрипови и графички романи. Авторите ги истакнуваат и читачките групи, кои покрај користа од самото читање нудат и дружење, а со тоа го намалуваат ризикот од осаменост.