Што носат изборите во Босна и Херцеговина?
На 4 октомври во Босна и Херцеговина се одржуваат општи избори, на кои граѓаните ќе изберат вкупно 518 функционери на различни нивоа. Право на глас имаат околу 3,4 милиони граѓани, а гласањето ќе се одвива на околу 5.000 гласачки места. Изборната кампања трае до 3 октомври во 7 часот наутро, кога започнува изборниот молк. На изборите учествуваат 82 политички субјекти.
Политичкиот систем на земјата важи за еден од најсложените во Европа. Тој е создаден со Дејтонскиот мировен договор од 1995 година, кој ја заврши војната. Земјата е поделена на два ентитета, Федерацијата на БиХ и Република Српска, а постои и посебниот Брчко дистрикт. На државно ниво, земјата ја води Претседателство со три члена: еден Бошњак, еден Хрват и еден Србин. Членовите се менуваат како претседавач на секои осум месеци. Гласачите ќе избираат и пратеници во неколку парламенти, како и претседател на Република Српска.
Главната новина на овие избори е технологијата. За првпат ќе се користат 6.000 биометриски уреди за идентификација на гласачите и 6.000 скенери за ливчињата. Резултатите исто така за првпат ќе се пренесуваат електронски. Централната изборна комисија потпиша договор вреден 74,5 милиони марки, односно околу 44 милиони долари, за оваа опрема. Целта е да се спречат двојното гласање, гласањето во туѓо име и други измами. Опремата претходно беше тестирана во пилот-проект предводен од ЕУ.
Аналитичарите предупредуваат дека кампањата повторно е обележана со етнички поделби. Според нив, партиите ретко зборуваат за економијата, образованието, здравството или за патот кон ЕУ. Босна и Херцеговина доби статус на кандидат за членство во ЕУ во декември 2022 година. Во март 2024 година лидерите на ЕУ одлучија да се отворат пристапни преговори со земјата. Милорад Додик, долгогодишниот лидер на босанските Срби, не може да се кандидира на овие избори. Судот на БиХ му забрани да врши јавна функција шест години.
Резултатите ќе покажат дали новата технологија ќе ја зголеми довербата во изборите. Тие ќе одлучат и кој ќе ја води земјата во следните четири години.