Кој ќе работи во Европа што старее?

Европа е континентот со најстарото население на светот. Во речиси сите европски земји, жените во просек раѓаат помалку од две деца, а за стабилно население би биле потребни околу 2,1 деца по жена. Во исто време, луѓето живеат сѐ подолго благодарение на подобрата медицина и подобрите услови за живот. Поради тоа, бројот на пензионери расте, а бројот на луѓе на работоспособна возраст се намалува.

Оваа промена создава голем притисок врз пензиските системи. Во повеќето европски земји, денешните вработени со своите придонеси ги плаќаат пензиите. Ако бројот на вработените опаѓа, државите мораат или да ги зголемат придонесите, или да ја подигнат старосната граница за пензионирање. Германија, на пример, постепено ја зголемува таа граница на 67 години. Истовремено, постарите луѓе имаат потреба од повеќе лекови, болнички третмани и нега. Затоа трошоците за здравство растат токму во време кога сѐ помалку луѓе плаќаат даноци и придонеси.

Недостигот на работна сила веќе е видлив во многу сектори. Во болниците и домовите за стари лица недостигаат медицински сестри и негуватели, а на градилиштата и во работилниците нема доволно мајстори. Во Германија, многу фирми веќе не можат да ги пополнат слободните работни места, особено во руралните области. Економистите предупредуваат дека проблемот ќе стане уште поголем кога бројните генерации родени во шеесеттите години ќе заминат во пензија во следните години.

Како одговор на тоа, Германија се обидува да привлече работници од странство. Со законот за доселување на стручна работна сила, земјата ги олесни условите за работници од држави надвор од Европската унија. Таканареченото правило за Западен Балкан уште од 2016 година им овозможува на граѓаните од Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Северна Македонија, Црна Гора и Србија да работат во Германија. За тоа не им е потребна формална квалификација, туку само договор за работа со германски работодавач. Од 2024 година годишната квота изнесува 50.000 лица.

Но она што за Германија е решение, за земјите како Северна Македонија претставува сериозен проблем. Според проценките, стотици илјади граѓани веќе ја имаат напуштено земјата, најчесто млади и образовани луѓе. Кога заминуваат медицинските сестри и лекарите, болниците во Скопје, Битола или Тетово имаат сѐ помалку персонал. Така и самата земја старее уште побрзо, бидејќи заминуваат токму оние што би требало да ги финансираат идните пензии. Може ли Европа да го реши проблемот без да ги ослаби своите соседи?