Бакарот ја достигна највисоката цена во историјата.

Во септември 2026 година цената на бакарот на Лондонската берза за метали за првпат ја надмина границата од 14.500 долари за тон, а неколку недели подоцна се приближи до 14.900 долари. Истовремено, и на њујоршката берза Комекс цената достигна историски максимум. Зад овој раст стои комбинација од неколку фактори: растечка побарувачка, нестабилно производство и трговски тензии.

Бакарот е незаменлив во енергетската транзиција и во електрификацијата на светот. Поради одличната спроводливост, тој се користи во кабли, електромотори, трансформатори и речиси секој електронски уред. Едно електрично возило содржи неколкупати повеќе бакар отколку автомобил со бензински мотор, а големи количини бараат и ветерниците, соларните централи и електричните мрежи. Новиот двигател на побарувачката се огромните центри за податоци за вештачка интелигенција, чија изградба и напојување бараат огромни количини бакар.

Проблемот е што понудата не може да го следи овој раст. Голем дел од светските рудници се стари, а содржината на бакар во рудата постепено опаѓа, па за ист тон бакар треба да се ископа сѐ повеќе руда. Отворањето на нов рудник, од откривањето на наоѓалиштето до првото производство, често трае повеќе од десет години. Дел од потребите се покрива со рециклиран бакар, но тоа не е доволно. Во последната година производството дополнително го намалија сериозни проблеми во големи рудници во Индонезија и во Демократска Република Конго. Според проценките, поради тоа од пазарот годишно исчезнуваат околу 600.000 тони бакар. Некои аналитичари предупредуваат дека светското рударско производство оваа година може да опадне за првпат од 2017 година. Во Чиле, најголемиот производител на бакар во светот, извозот на бакар во август падна на најниско ниво во повеќе од една година.

Третиот фактор е трговската политика на САД. Американското Министерство за трговија предложи царина од 15 отсто на увозот на рафиниран бакар од јануари 2027 година, која од 2028 година би се зголемила на 30 отсто. Предлогот сѐ уште чека одобрување од претседателот. Очекувајќи повисоки царини, американските трговци во последните месеци однапред увезоа огромни количини бакар. Така, голем дел од светските залихи заврши во магацините во САД, додека залихите на Лондонската берза се топат. Тоа дополнително ги турка цените нагоре на другите пазари во светот.

Рекордните цени носат големи профити за рударските гиганти. Рударските компании Рио Тинто, БХП и Гленкор веќе пријавија високи приходи од бакарот. За индустријата и за потрошувачите, пак, поскапиот бакар значи повисоки трошоци, а на крајот и повисоки цени на многу производи.

Високите цени се добра вест и за рудникот Бучим кај Радовиш, во источниот дел на земјата, каде што со децении се копа бакар. Бакарниот концентрат од Бучим е значаен извозен производ на Македонија. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека цените на суровините можат нагло да паднат, ако се смири трговската војна или ако забави светската економија. Засега сѐ укажува дека бакарот ќе остане еден од најбараните метали на овој век.