A mund të konkurrojë Evropa me makinat elektrike kineze?
Makinat elektrike në vitet e fundit janë bërë një pjesë gjithnjë e më e rëndësishme e tregut evropian të automjeteve. Në vitin 2024 pothuajse çdo e shtata makinë e re në Bashkimin Evropian ishte plotësisht elektrike. Në disa vende, si Norvegjia, makinat elektrike tashmë i kanë zëvendësuar pothuajse plotësisht makinat me benzinë dhe dizel te regjistrimet e reja. Në Gjermani, shitja e makinave elektrike ra ndjeshëm në vitin 2024, pasi shteti në fund të vitit 2023 papritur e hoqi subvencionin për blerje.
Njëkohësisht, në tregun evropian po mbërrijnë gjithnjë e më shumë marka kineze. Më e njohura mes tyre është marka BYD, e cila në shitjen e makinave elektrike e ka kaluar tashmë kompaninë amerikane Tesla. Prodhuesit kinezë kanë një avantazh të madh, sepse ata i kontrollojnë pothuajse të gjitha fazat e prodhimit të baterive, nga lëndët e para deri te qelizat e gatshme. Përveç kësaj, kostot e tyre për fuqinë punëtore dhe energjinë janë më të ulëta, ndërsa shteti kinez prej vitesh e mbështet industrinë me subvencione.
Komisioni Evropian në vitin 2023 nisi një hetim, sepse mendonte se Kina i subvenciononte prodhuesit e saj në mënyrë të padrejtë. Si rezultat, që nga fundi i vitit 2024 BE-ja vendos tarifa shtesë për makinat elektrike nga Kina. Ato arrijnë deri në rreth 35 për qind, në varësi të prodhuesit, dhe shtohen mbi tarifën e zakonshme prej dhjetë për qind. Prodhuesit gjermanë të makinave ishin kundër tarifave, sepse kishin frikë nga kundërmasat kineze.
Nën presion veçanërisht të madh është Volkswagen, prodhuesi më i madh i makinave në Evropë. Koncerni për shumë vite fitoi shumë para në Kinë, por atje pjesa e tij e tregut u zvogëlua ndjeshëm. Blerësit kinezë gjithnjë e më shpesh zgjedhin marka vendase, të cilat ofrojnë softuer modern me çmime më të ulëta. Në vitin 2024, Volkswagen për herë të parë në historinë e tij foli hapur për mbylljen e mundshme të fabrikave në Gjermani. Në fund, kompania dhe sindikata arritën një kompromis, sipas të cilit deri në vitin 2030 duhet të shkurtohen më shumë se 30.000 vende pune në Gjermani.
Për të ardhmen e makinave elektrike shumë të rëndësishme janë bateritë dhe rrjeti i karikimit. Shumë shoferë ende hezitojnë të blejnë një makinë elektrike, sepse kanë frikë nga mungesa e karikuesve në udhëtime të gjata. Numri i karikuesve publikë në Evropë po rritet shpejt, por shumica e tyre ndodhen në vetëm tri vende: Holanda, Gjermania dhe Franca.
A mund ta ruajnë prodhuesit evropianë pozitën e tyre? Shumë ekspertë mendojnë se kjo varet nga sa shpejt do të prodhojnë modele më të lira dhe bateri më të mira. Ndërkohë, disa kompani kineze, si BYD, po ndërtojnë fabrika në Hungari dhe Turqi, me të cilat mund t'i shmangin tarifat e BE-së. Është e qartë se konkurrenca në tregun evropian do të bëhet edhe më e ashpër.