Sa gjatë do të rezistojë ekonomia botërore?

Kur Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik prezantoi parashikimin e saj të përkohshëm më 23 shtator në Paris, përfundimi tingëllonte pothuajse inkurajues. Ekonomia botërore, e cila vitin e kaluar u rrit me 3,4 për qind, këtë vit pritet të shënojë rritje prej 2,9 për qind, që është 0,1 pikë përqindjeje më shumë se vlerësimi i qershorit. Njëkohësisht, OECD e uli parashikimin për vitin 2027 në 3 për qind. Bëhet fjalë pra për një ngadalësim, por jo edhe për një krizë si ajo që prisnin shumë veta pas shpërthimit të luftës me Iranin.

Shpjegimin për këtë qëndrueshmëri OECD e gjen në disa faktorë që kanë vepruar njëkohësisht. Qeveritë me masa të gjera i mbrojtën familjet dhe bizneset nga çmimet e larta të energjisë. Prodhuesit jashtë Gjirit e rritën ofertën e naftës dhe të gazit, ndërsa me përdorimin e rezervave strategjike u zbut goditja më e rëndë. Jo më pak i rëndësishëm ishte edhe bumi i inteligjencës artificiale, i cili nxiti investimet, prodhimin dhe tregtinë.

Megjithatë tabloja sipas vendeve është e pabarabartë. Për SHBA-në parashikohet rritje prej 2,2 për qind, ndërsa Kina, me 4,5 për qind, vazhdon të rritet më së shpejti ndër ekonomitë e mëdha. Eurozona, parashikimi i së cilës u ngrit me 0,2 pikë përqindjeje, pritet të shënojë rritje modeste prej një për qind. Befasia e vitit është Gjermania, parashikimi i së cilës u ngrit nga 0,7 në 1,1 për qind, sepse kërkesa për elektronikë, e nxitur nga bumi i inteligjencës artificiale, papritur i rriti eksportet e saj. Kësaj i shtohen edhe investimet publike në mbrojtje dhe infrastrukturë. Më mirë se sa pritej po ecën edhe Italia, parashikimi i së cilës u rrit nga 0,5 në 0,9 për qind. Spanja, me rritje prej 2,6 për qind, mbetet ndër ekonomitë evropiane më dinamike, ndërsa parashikimi për Francën u ul në vetëm 0,4 për qind.

Pas shifrave të mira të rritjes në terma relativë, megjithatë, fshihet një problem që nuk do të zhduket shpejt. Inflacioni në vendet e grupit G20 këtë vit pritet të arrijë 4,1 për qind, që është më shumë se 3,4 për qind sa ishte vitin e kaluar. Madje edhe në eurozonë, ku rritja është modeste, pritet inflacion prej rreth 3 për qind. Në Spanjë ai mund të arrijë 3,7 për qind, gjë që tregon se rritja e shpejtë ka edhe çmimin e vet. Prandaj sekretari i përgjithshëm Mathias Cormann, i cili e prezantoi raportin së bashku me kryeekonomistin Stefano Scarpetta, paralajmëroi se mekanizmat mbrojtës që deri tani e kanë thithur goditjen po shterojnë gradualisht.

Sa gjatë do të zgjasë kjo qëndrueshmëri, varet mbi të gjitha nga Lindja e Mesme. Nëse lufta zgjatet dhe eksportet e burimeve të energjisë nga rajoni mbeten të çrregulluara, presioni mbi çmimet mund të intensifikohet sërish. OECD përmend edhe rreziqet nga një El Niño jashtëzakonisht i fortë, si dhe nga rritja e mëtejshme e normave të interesit të obligacioneve shtetërore afatgjata.

Pyetja më e ndërlikuar, megjithatë, ka të bëjë me vetë motorin e rritjes së deritanishme. Nëse investimet masive në inteligjencën artificiale nuk i sjellin fitimet e pritura, mund të dobësohen pikërisht forcat që këtë vit e mbajtën në këmbë ekonominë. Me fjalë të tjera, qëndrueshmëria e ekonomisë botërore tani për tani mbështetet mbi themele të brishta.