Pse bakri është më i shtrenjtë se kurrë më parë?

Çmimi i bakrit këtë vjeshtë arriti një rekord të ri historik. Më 7 shtator një ton bakër në Bursën e Metaleve të Londrës për herë të parë kushtoi më shumë se 14.500 dollarë. Më vonë në shtator çmimi u ngjit madje mbi 14.800 dollarë për ton. Edhe në bursën e Nju Jorkut bakri arriti një çmim rekord në të njëjtën periudhë.

Bakri është një nga metalet më të rëndësishme në ekonominë moderne. Ai përçon rrymë dhe nxehtësi shumë mirë, prandaj prej tij bëhen kabllo, motorë, tuba dhe pajisje elektronike. Makinat elektrike përmbajnë disa herë më shumë bakër se makinat e zakonshme. Shumë bakër konsumojnë edhe turbinat e erës, centralet diellore dhe rrjetet elektrike për transmetimin e energjisë. Kohët e fundit kërkesa rritet edhe për shkak të qendrave të reja të të dhënave për inteligjencën artificiale, të cilat konsumojnë sasi të mëdha energjie elektrike.

Nga ana tjetër, prodhimi nuk mund ta ndjekë rritjen e kërkesës në botë. Shumë miniera janë të vjetra, ndërsa për hapjen e një miniere të re nevojiten më shumë se dhjetë vjet. Gjatë vitit të fundit pati probleme serioze në miniera të mëdha në Indonezi dhe në RD të Kongos. Për këtë arsye nga tregu çdo vit zhduken rreth 600.000 tonë bakër. Analistët mendojnë se prodhimi i minierave këtë vit ndoshta do të bjerë për herë të parë që nga viti 2017.

Çmimin e rrisin edhe planet e SHBA-së për tarifa mbi bakrin. Departamenti amerikan i Tregtisë propozoi një tarifë prej 15 për qind nga janari 2027. Nga viti 2028 tarifa do të duhej të rritet në 30 për qind. Vendimin përfundimtar e merr presidenti i SHBA-së, i cili ende nuk është shprehur. Prandaj kompanitë amerikane paraprakisht importojnë sasi të mëdha bakri, kështu që rezervat në SHBA rriten, ndërsa në Bursën e Londrës pakësohen.

Çmimet e larta janë lajm i mirë për kompanitë e mëdha minerare. Gjigantët minerarë Rio Tinto, BHP dhe Glencore tashmë raportuan fitime të mëdha nga bakri. Megjithatë, për blerësit bakri më i shtrenjtë do të thotë edhe kabllo, pajisje dhe materiale ndërtimi më të shtrenjta.

Në Maqedoni bakri prodhohet në minierën Buçim pranë Radovishit, në pjesën lindore të vendit. Për minierën dhe për eksportin maqedonas, çmimet e larta nënkuptojnë të ardhura më të mëdha.