Kush do të punojë në Evropën që plaket?
Evropa është kontinenti me popullsinë më të vjetër në botë. Pothuajse në të gjitha vendet evropiane, gratë lindin mesatarisht më pak se dy fëmijë, ndërsa për një popullsi të qëndrueshme do të ishin të nevojshëm rreth 2,1 fëmijë për grua. Në të njëjtën kohë, njerëzit jetojnë gjithnjë e më gjatë falë mjekësisë më të mirë dhe kushteve më të mira të jetesës. Për shkak të kësaj, numri i pensionistëve rritet, ndërsa numri i njerëzve në moshë pune zvogëlohet.
Ky ndryshim krijon presion të madh mbi sistemet e pensioneve. Në shumicën e vendeve evropiane, të punësuarit e sotëm me kontributet e tyre i paguajnë pensionet. Nëse numri i të punësuarve bie, shtetet duhet ose t'i rrisin kontributet, ose ta ngrenë moshën e daljes në pension. Gjermania, për shembull, e ngre gradualisht këtë kufi në 67 vjet. Njëkohësisht, të moshuarit kanë nevojë për më shumë ilaçe, trajtime spitalore dhe kujdes. Prandaj shpenzimet për shëndetësinë rriten pikërisht në një kohë kur gjithnjë e më pak njerëz paguajnë taksa dhe kontribute.
Mungesa e fuqisë punëtore është tashmë e dukshme në shumë sektorë. Në spitale dhe në shtëpitë e të moshuarve mungojnë infermierë dhe kujdestarë, ndërsa në kantiere dhe në punishte nuk ka mjaft mjeshtër. Në Gjermani, shumë firma tashmë nuk mund t'i plotësojnë vendet e lira të punës, sidomos në zonat rurale. Ekonomistët paralajmërojnë se problemi do të bëhet edhe më i madh, kur brezat e shumtë të lindur në vitet gjashtëdhjetë të dalin në pension në vitet e ardhshme.
Si përgjigje ndaj kësaj, Gjermania po përpiqet të tërheqë punëtorë nga jashtë. Me ligjin për imigrimin e fuqisë punëtore të kualifikuar, vendi i lehtësoi kushtet për punëtorët nga shtete jashtë Bashkimit Evropian. Rregulli i ashtuquajtur për Ballkanin Perëndimor që nga viti 2016 u mundëson qytetarëve të Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Kosovës, Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Serbisë të punojnë në Gjermani. Për këtë nuk u nevojitet kualifikim formal, por vetëm një kontratë pune me një punëdhënës gjerman. Që nga viti 2024 kuota vjetore është 50.000 persona.
Por ajo që për Gjermaninë është zgjidhje, për vendet si Maqedonia e Veriut përbën problem serioz. Sipas vlerësimeve, qindra mijëra qytetarë tashmë e kanë braktisur vendin, kryesisht njerëz të rinj dhe të arsimuar. Kur largohen infermierët dhe mjekët, spitalet në Shkup, Manastir apo Tetovë kanë gjithnjë e më pak personel. Kështu edhe vetë vendi plaket edhe më shpejt, sepse largohen pikërisht ata që do të duhej t'i financonin pensionet e ardhshme. A mund ta zgjidhë Evropa problemin pa i dobësuar fqinjët e saj?