BibliotekaUshtro

Mjedisi ·

Arktiku mbeti me pak akull edhe këtë vit.

Këtë vit akulli detar i Arktikut ishte në minimumin e tij më 12 shtator. Atëherë ai mbulonte rreth 4,6 milionë kilometra katrorë, njoftuan shkencëtarët amerikanë më 23 shtator. Çdo vit akulli shkrihet gjatë verës dhe rritet sërish në dimër. Kështu viti 2026 është në vendin e dhjetë mes viteve me më pak akull, së bashku me vitet 2008, 2010 dhe 2025. Satelitët e matin akullin që nga fundi i viteve 1970, kështu që të dhënat mbulojnë gati gjysmë shekulli. Më së paku akull pati në vitin 2012, kur mbetën vetëm 3,4 milionë kilometra katrorë.

Të gjitha 20 vitet me më pak akull janë nga dy dekadat e fundit, nga 2007 deri në 2026. Çdo vit që nga viti 2007 akulli ka qenë më i vogël se në cilindo vit më parë. Por në të njëjtat 20 vite minimumi veror pothuajse nuk është zvogëluar. Shkencëtarët flasin për një pllajë, domethënë për një periudhë pa ndryshime të mëdha. Sipas tyre, një pjesë e madhe e akullit të trashë dhe të vjetër u shkri qysh në vitet 1990 dhe në fillim të viteve 2000. Sot akulli i vjetër mbetet vetëm rreth Polit të Veriut dhe në veri të Grenlandës, aty ku është më ftohtë dhe vera është më e shkurtër. Shkencëtarët e NASA-s shtojnë se në dekadën e fundit ka pasur më shumë re, të cilat e bllokojnë dritën e diellit dhe e mbrojnë akullin.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se Arktiku është i sigurt. Akulli sot është shumë më i hollë dhe më i ri se në vitet 1980. Një akull i tillë thyhet lehtë nga dallgët, erërat dhe stuhitë. Këtë vit akulli në detet pranë Alaskës u shkri vonë, por shumë shpejt. Kishte gjithashtu shumë ujë të hapur mes Svalbardit dhe Polit të Veriut. Prandaj një vit i vetëm i ngrohtë dhe i stuhishëm mund ta zvogëlojë shpejt akullin.

Akulli detar është i rëndësishëm për klimën e gjithë planetit, dhe jo vetëm për Arktikun. Akulli i bardhë reflekton një pjesë të madhe të dritës së diellit, ndërsa deti i errët e thith. Kur akulli zhduket, deti ngrohet edhe më shumë, kështu që shkrihet edhe më shumë akull. Prandaj Arktiku ngrohet disa herë më shpejt se pjesa tjetër e botës. Mbi akull jetojnë arinjtë polarë dhe fokat, prandaj edhe ata e ndiejnë çdo zvogëlim.

E lexove tekstin

lexuarTeksti tjetër →Kontrollo kuptiminPyetjet për këtë tekst vijnë së shpejtiUshtro fjalëtFjalë nga teksti

Gjuhët

Niveli im