По повеќе од еден век науката доби нов вид дива мачка.

Во средината на септември 2026 година меѓународен тим биолози опиша нов вид дива мачка кој живее во облачните шуми на боливиските Анди. Малата мачка, наречена тилкајо, стана првиот нов вид од семејството на мачките што е научно опишан по повеќе од сто години. Откритието е изненадувачко и за стручната јавност, бидејќи мачките, како и повеќето големи цицачи, се сметаат за многу добро проучени.

Тилкајо припаѓа на групата на таканаречените тигрови мачки, ситни диви мачки кои живеат во шумите на Централна и Јужна Америка. Бидејќи изгледаат речиси исто, биолозите долго време ги сметаа за еден вид. Тимот, предводен од боливиската биологинка Паола Ногалес Аскарунс, затоа се потпре на генетиката. Научниците го анализираа наследниот материјал на повеќе од 30 мачки од неколку јужноамерикански земји, меѓу кои и стари примероци од музеи во САД и Европа. Резултатите покажаа дека тигровите мачки всушност припаѓаат на најмалку пет посебни вида. Линијата на тилкајо се одвоила од линиите на нејзините најблиски роднини пред околу 1,4 милиони години.

Тилкајо е ситна и витка мачка, помала од просечна домашна мачка. Единствениот измерен мажјак е долг околу 45 сантиметри, а тежи помалку од килограм и пол. Од сродниците ја разликуваат пригушената боја на крзното, необично крупните дамки и подолгата опашка. Научниците го презедоа името од локалните заедници, кои со генерации ја нарекуваат мачката тилкајо. На тој начин тие сакаа да го признаат знаењето што домородните жители го имаат за ова животно.

Засега научниците можат одблиску да набљудуваат само една тилкајо. Тоа е мажјак стар околу десет години, кој живее во засолништето за животни Сенда Верде, недалеку од градот Ла Паз. Пред неколку години едно локално семејство го предало на засолништето, откако животното живеело кај него како милениче.

Откритието истовремено носи и загриженост. Облачните шуми во регионот Јунгас, каде што Андите се спуштаат кон Амазонскиот басен, спаѓаат меѓу најбогатите екосистеми на светот, но брзо се уништуваат. Сечата на шумите, ширењето на земјоделството и рударството го намалуваат просторот за дивите животни. Бидејќи никој не знае колку е голема популацијата ниту каде точно живее видот, научниците сметаат дека тилкајо веројатно е загрозена уште од денот на своето научно откритие. А само вид кој е официјално опишан може да влезе на листите на загрозени видови и да добие заштита.

Затоа Ногалес Аскарунс и нејзините колеги поставуваат автоматски камери во шумите на Јунгас. Снимките треба да покажат каде живее видот и колку е чест, но задачата не е лесна, бидејќи на фотографиите тилкајо лесно се меша со сродните видови. Приказната за малата мачка од Боливија потсетува дека и во 21 век планетата крие непознати видови, дури и меѓу добро проучените цицачи. Истовремено таа покажува колку брзо тие можат да исчезнат, уште пред науката да ги запознае.