Како пластиката ги загрозува океаните?

Секоја година милиони тони пластика завршуваат во морињата и океаните ширум светот. Отпадот што не е правилно собран или рециклиран често завршува во реките, а тие потоа го носат до морето. Истражувањата покажуваат дека голем дел од пластиката стигнува во морето преку реки во Азија, каде што собирањето на отпадот често не функционира добро. Исто така, значаен извор се изгубените или фрлените рибарски мрежи.

Во Тихиот Океан, помеѓу Калифорнија и Хаваи, морските струи со децении собираат огромни количини отпад. Оваа област е позната како Големата пацифичка дамка од отпад и според проценките е околу трипати поголема од Франција. Сепак, тоа не е остров од ѓубре по кој може да се оди, како што често се мисли. Најголем дел од отпадот се ситни парчиња што пловат под површината и тешко се гледаат од брод. Многу морски животни, како желките и морските птици, ја мешаат пластиката со храна и често угинуваат.

Со текот на времето, сончевата светлина и брановите ја кршат пластиката на сѐ помали парчиња. Честичките помали од пет милиметри се нарекуваат микропластика. Таа веќе е пронајдена насекаде: од највисоките планини до најдлабоките делови на океанот. Рибите и школките ја голтаат микропластиката, па така таа завршува и во нашата храна. Научниците откриле микропластика и во солта, во водата за пиење, па дури и во човечката крв и во плацентата. Сѐ уште не е јасно колку штетна е таа за здравјето, но истражувачите предупредуваат дека ризиците не треба да се потценуваат.

Европската унија во 2019 година донесе директива против пластиката за еднократна употреба. Од 2021 година, во државите членки се забранети производи како сламки, пластични прибори за јадење, чинии и стапчиња за уши. Покрај тоа, пластичните шишиња мора да имаат прицврстени капачиња, за да не завршат во природата. Експертите сметаат дека забраните се чекор во вистинската насока, но дека сами по себе не можат да го решат проблемот.

Затоа, државите членки на Обединетите нации од 2022 година преговараат за првиот глобален договор за пластиката. Преговорите се тешки, бидејќи земјите имаат многу различни интереси. Многу држави сакаат да го ограничат производството на пластика, додека земјите извознички на нафта се залагаат пред сѐ за рециклирање и подобро управување со отпадот. Бидејќи повеќе рунди разговори досега завршија без договор, иднината на процесот останува неизвесна. Едно е сигурно: човештвото мора да произведува многу помалку пластика.