Колку големо смее да биде едно светско првенство?
Кога во летото 2026 година САД, Канада и Мексико заеднички го организираа светското првенство во фудбал, тоа не беше само првиот турнир со три земји-домаќини, туку и почеток на нова ера за најпопуларниот спорт на светот. Бројот на учесници беше зголемен од 32 на 48 репрезентации, со што бројот на натпревари се искачи од 64 на 104, а турнирот траеше речиси шест недели. Натпреварите беа распоредени во 16 градови, од кои единаесет се наоѓаат во САД, три во Мексико и два во Канада, при што растојанијата меѓу најоддалечените стадиони надминуваат 4.000 километри. Натпреварот за отворање беше одигран на легендарниот стадион Ацтека во Мексико Сити, кој со тоа стана првиот стадион во историјата на кој се играле натпревари од три светски првенства.
За да ги намали огромните растојанија, ФИФА ги распореди групните натпревари по региони, така што тимовите и навивачите во првата фаза не мораа постојано да го преминуваат континентот. Сепак, играчите мораа да се справуваат со повеќе временски зони и, на некои локации, со летна жега која, според предупредувањата на здравствените експерти, при температури над 30 степени претставува сериозен ризик за спортистите. Иако неколку стадиони располагаат со покрив што може да се затвори, во отворените арени играчите и гледачите беа изложени на жегата речиси без никаква заштита.
Барем во поглед на инфраструктурата, организаторите можеа да се потпрат на веќе постојни објекти. Бидејќи речиси сите стадиони веќе постоеја, не беше потребно да се градат нови арени, како што беше случај во Катар или во Бразил. Многу од арените, сепак, се изградени за американски фудбал, па за турнирот мораше да се постави природна трева.
Далеку поголемо незадоволство предизвика ценовната политика на ФИФА. Организацијата за првпат примени таканаречени динамички цени, при кои цената на билетот се менува зависно од побарувачката. Така, за најатрактивните натпревари, особено во завршната фаза, некои билети достигнуваа цени од по неколку илјади долари, што многумина го доживеаја како исклучување на обичните навивачи. Бранителите на моделот, пак, тврдат дека на тој начин барем дел од приходите не завршува кај препродавачите на црниот пазар.
Меѓутоа, најжестоките расправи не се водеа околу инфраструктурата, туку околу самиот формат, за кој ФИФА одлучи уште во 2017 година. Сите 48 репрезентации беа поделени во дванаесет групи од по четири, при што во новововедениот круг од последните 32 се пласираа не само првите две од секоја група, туку и осумте најдобри третопласирани. Поддржувачите на реформата тврдат дека проширувањето им дало на фудбалските федерации од Африка, Азија и Океанија, кои на претходните турнири често биле недоволно застапени, реална шанса за учество. Критичарите, пак, уште пред турнирот предупредуваа дека групната фаза би можела да изгуби од својата напнатост, бидејќи дури и третото место во групата често би било доволно за продолжување. Покрај тоа, тимот што ќе стигне до финалето сега мора да одигра осум наместо седум натпревари, што дополнително го оптоварува и онака пренатрупаниот календар на врвните играчи.
За ФИФА, чии приходи во голема мера зависат од телевизиските права и од спонзорските договори, проширувањето е пред сѐ исплатлив бизнис, бидејќи секој дополнителен натпревар значи и дополнителни приходи. Истовремено, клубовите и лигите, кои ги плаќаат платите на играчите, со загриженост гледаат на тоа што меѓународните турнири зафаќаат сѐ поголем дел од сезоната. Следното првенство, во 2030 година, ќе се протега дури низ шест земји на три континенти, иако повеќето натпревари ќе се играат во Шпанија, Португалија и Мароко. Дали фудбалот навистина има потреба од толку голем турнир, или неговата привлечност на долг рок би можела да страда токму поради ваквиот гигантизам, ќе покажат дури следните години.