BibliotekaUshtro

Shkenca dhe teknologjia ·

Zbulohet një lloj i ri i maces së egër në Bolivi.

Në shtator 2026 një ekip ndërkombëtar biologësh njoftoi se në pyjet malore të Bolivisë jeton një lloj deri tani i panjohur i maces së egër. Zbulimi befasoi shumë njerëz, sepse macet janë ndër kafshët më të studiuara të planetit. Me këtë tilcayo u bë lloji i parë i ri i maces së egër që shkencëtarët kanë përshkruar në më shumë se njëqind vjet. Kërkimin e drejtoi biologia boliviane Paola Nogales Ascarrunz, ndërsa rezultatet u botuan në një revistë shkencore me emër.

Lloji i ri mori emrin tilcayo, të cilin njerëzit e asaj zone e përdorin prej brezash. Kështu shkencëtarët deshën të respektojnë dijen e komuniteteve vendase. Tilcayo e rritur është më e vogël se një mace shtëpiake e zakonshme. Mashkulli që shkencëtarët e matën është i gjatë rreth 45 centimetra dhe peshon më pak se një kilogram e gjysmë. Ka gëzof ngjyrë kafe të çelët me njolla jashtëzakonisht të mëdha e të errëta dhe bisht më të gjatë. Megjithatë në shikim të parë i ngjan shumë maceve të tjera tigër, maceve të vogla të egra të Amerikës së Jugut.

Për një kohë të gjatë shkencëtarët menduan se shumica e maceve tigër i përkasin të njëjtit lloj, sepse duken pothuajse njësoj. Për ta kontrolluar këtë, ata krahasuan materialin gjenetik të më shumë se 30 maceve nga disa vende të Amerikës së Jugut. Përdorën edhe kocka të vjetra edhe lëkura nga muze në SHBA dhe në Evropë. Analiza tregoi se macet tigër në fakt janë pesë lloje të veçanta. Tilcayo u nda nga macet e tjera tigër rreth 1,4 milion vjet më parë.

Deri tani vetëm një tilcayo jeton në robëri. Është një mashkull rreth dhjetë vjeç, që jeton në strehën për kafshë Senda Verde. Streha ndodhet në male, jo larg nga qyteti La Paz. Më parë një familje vendase e mbante në shtëpi si kafshë shtëpiake. Më vonë familja ia dorëzoi strehës, ku shkencëtarët mundën ta studiojnë.

Pyjet ku jeton tilcayo po shkatërrohen shpejt. Njerëzit presin pemët, zgjerojnë arat dhe hapin miniera. Prandaj shkencëtarët mendojnë se lloji i ri ndoshta është në rrezik. Tani ata po vendosin kamera automatike në pyll, për të zbuluar ku saktësisht jeton tilcayo dhe sa ka prej tyre.

E lexove tekstin

lexuarTeksti tjetër →Kontrollo kuptiminPyetjet për këtë tekst vijnë së shpejtiUshtro fjalëtFjalë nga teksti

Gjuhët

Niveli im