Pse rruga e Ballkanit Perëndimor drejt Bashkimit Evropian zgjat kaq shumë?

Vendet e Ballkanit Perëndimor duan të bëhen anëtare të Bashkimit Evropian që në fillim të këtij shekulli. Në samitin në Selanik në vitin 2003, BE-ja u premtoi një të ardhme evropiane. Që atëherë, vetëm Kroacia u bë anëtare, konkretisht në vitin 2013. Vendet e tjera të rajonit ende presin, disa prej tyre prej më shumë se dy dekadash.

Rruga drejt anëtarësimit përbëhet nga disa hapa. Së pari, një vend paraqet kërkesë, dhe më vonë mund të marrë statusin e kandidatit. Pastaj fillojnë negociatat, në të cilat vendi duhet t'i harmonizojë ligjet e veta me legjislacionin e BE-së. Ky legjislacion është i ndarë në 35 kapituj, nga drejtësia deri te mjedisi. Çdo kapitull duhet të hapet dhe të mbyllet, ndërsa për çdo hap është i nevojshëm pëlqimi i të gjitha shteteve anëtare. Kjo do të thotë se një vend i vetëm mund ta bllokojë gjithë procesin.

Mali i Zi i nisi negociatat në vitin 2012 dhe konsiderohet kandidati më i avancuar. Serbia negocion që nga viti 2014, por përparimi është i ngadaltë, ndër të tjera për shkak të marrëdhënieve me Kosovën. Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut i hapën zyrtarisht negociatat në vitin 2022.

Për Maqedoninë e Veriut, rruga ishte veçanërisht e vështirë. Vendi e mori statusin e kandidatit që në vitin 2005, por Greqia i bllokoi negociatat për një kohë të gjatë për shkak të mosmarrëveshjes për emrin. Mosmarrëveshja u zgjidh me Marrëveshjen e Prespës në vitin 2018, pas së cilës shteti ndryshoi emrin e vet. Pastaj Bullgaria vendosi kërkesa të reja, ndër të tjera për përfshirjen e bullgarëve në Kushtetutë. Kërkesa për ndryshim kushtetues çoi në debate politike të ashpra në vend.

Kandidatët duhet të zbatojnë reforma të thella, sidomos në drejtësi dhe në luftën kundër korrupsionit. Brukseli gjithashtu pret media të lira, gjykata të pavarura dhe një ekonomi tregu funksionale.

Pse atëherë procesi zgjat kaq shumë? Ekspertët përmendin disa arsye, si reformat e ngadalta dhe mbështetja e dobët për zgjerimin në disa shtete anëtare. Përveç kësaj, shumë në BE mendojnë se Bashkimi fillimisht duhet t'i reformojë rregullat e veta. Prandaj askush nuk mund të thotë me siguri kur vendi i ardhshëm nga Ballkani Perëndimor do të bëhet anëtar.