Pse njerëzimi dëshiron të kthehet në Hënë?
Në dhjetor të vitit 1972 astronautët e misionit Apollo 17 lanë për herë të fundit gjurmët e tyre në Hënë. Që atëherë asnjë njeri nuk ka shkelur në sipërfaqen e saj. Tani agjencia hapësinore amerikane NASA dëshiron të dërgojë përsëri njerëz atje me programin Artemis.
Misioni i parë, Artemis 1, në vitin 2022 e rrethoi Hënën pa ekuipazh dhe më pas u ul në mënyrë të sigurt në Oqeanin Paqësor. Programi planifikon fillimisht një fluturim me katër astronautë rreth Hënës, dhe më pas një ulje pranë polit jugor. Megjithatë, programi u shty disa herë për shkak të problemeve teknike dhe kostove të larta.
Artemis nuk është vetëm një projekt amerikan. Agjencia Hapësinore Evropiane ndërton modulin e shërbimit për kapsulën Orion, i cili siguron energji elektrike, ujë dhe oksigjen për ekuipazhin. Kanadaja dhe Japonia gjithashtu marrin pjesë, dhe në këmbim astronautët e tyre fitojnë vende në misionet e ardhshme. Përveç kësaj, më shumë se 50 shtete nënshkruan të ashtuquajturat Marrëveshje Artemis për eksplorimin paqësor të hapësirës.
Në të njëjtën kohë, Kina po zbaton një program hënor ambicioz të vetin. Në vitin 2019 sonda kineze Chang'e 4 u ul e para në anën e largët të Hënës. Pesë vjet më vonë, misioni Chang'e 6 solli nga atje mostra shkëmbinjsh në Tokë. Pekini planifikon që deri në vitin 2030 të dërgojë edhe astronautët e vet në Hënë, dhe më vonë së bashku me Rusinë të ndërtojë një stacion kërkimor. Prandaj shumë ekspertë flasin për një garë të re në hapësirë, të ngjashme me atë të kohës së Luftës së Ftohtë.
Por pse të gjithë duan të shkojnë pikërisht në polin jugor? Në kraterët e thellë atje mbretëron errësirë e përjetshme, prandaj temperaturat bien nën minus 200 gradë. Shkencëtarët besojnë se në këta kraterë ndodhen sasi të mëdha uji të ngrirë. Ky akull mund t'u sigurojë astronautëve ujë të pijshëm dhe oksigjen për frymëmarrje. Nga uji mund të prodhohet edhe karburant për raketa, sepse ai përbëhet nga hidrogjeni dhe oksigjeni. Kështu, Hëna mund të bëhet një lloj pike karburanti në hapësirë.
Qëllimi afatgjatë, megjithatë, nuk është Hëna, por Marsi. Në Hënë agjencitë hapësinore duan të testojnë teknologji të reja, para se njerëzit të nisen në një udhëtim që zgjat me muaj. Nëse dhe kur njerëzit do ta arrijnë vërtet Marsin, është ende një pyetje e hapur.