Ngecja në shkrirjen e akullit arktik nuk sjell lehtësim.
Më 12 shtator 2026 akulli detar arktik arriti minimumin e tij vjetor dhe mbulonte rreth 4,6 milionë kilometra katrorë. Të dhënat i publikuan më 23 shtator NASA dhe një qendër amerikane për kërkimin e borës dhe akullit, të cilat i ndjekin akujt polarë që nga fundi i viteve 1970. Me këtë sipërfaqe viti 2026 ndan vendin e dhjetë në listën e minimumeve më të ulëta me vitet 2008, 2010 dhe 2025, sepse dallimet mes tyre janë më të vogla se 40.000 kilometra katrorë. Rekordi i vitit 2012, kur akulli u tkurr në vetëm 3,39 milionë kilometra katrorë, ende mbetet i pathyer.
Në shikim të parë, shifrat duken pothuajse inkurajuese, sepse ky vit nuk solli rekord të ri. Minimumet e shtatorit të dy dekadave të fundit nuk tregojnë rënie të ndjeshme, prandaj shkencëtarët flasin për një pllajë. Sipas shkencëtarit Walt Meier nga e njëjta qendër, akulli vërtet ka pushuar së zvogëluari, por në një nivel që është shumë më i ulët se në fillim të matjeve. Të gjitha 20 minimumet më të ulëta që nga fillimi i matjeve satelitore janë regjistruar në 20 vitet e fundit, nga 2007 deri në 2026. Me fjalë të tjera, edhe viti më i mirë i kësaj serie është më i keq se çdo vit para vitit 2007.
Shpjegimet për një ngecje të tillë, sipas shkencëtarëve, janë shumëplanëshe. Në vitet 1990 dhe në fillim të viteve 2000 Arktiku humbi një pjesë të madhe të akullit të trashë shumëvjeçar. Sot akulli i vjetër i mbetur ndodhet rreth Polit të Veriut dhe në veri të Grenlandës, aty ku i ftohti është më i fortë, kurse sezoni i shkrirjes është më i shkurtër. Kështu u vendos një ekuilibër i ri mes rritjes dimërore dhe shkrirjes verore të akullit njëvjeçar. Shkencëtarët e NASA-s shtojnë se në dekadën e fundit ka pasur më shumë re mbi Arktik, të cilat e mbrojnë akullin nga rrezatimi diellor. Një pjesë e shpjegimit mund të jetë edhe ndryshueshmëria natyrore e klimës, e cila mund ta fshehë prirjen afatgjatë për vite me radhë.
Megjithatë, shifrat e qëndrueshme të sipërfaqes nuk tregojnë sa është dobësuar vetë akulli. Akulli i sotëm është ndjeshëm më i hollë dhe më i ri se në vitet 1980, prandaj dallgët, erërat dhe stuhitë e thyejnë shumë më lehtë. Pikërisht kjo u pa këtë verë: në Detin e Bofortit dhe Detin Çukçi akulli u shkri vonë, por jashtëzakonisht shpejt. Njëkohësisht, u hap një sipërfaqe e madhe me ujë të hapur mes Svalbardit dhe Polit të Veriut.
Pasojat nuk mbeten vetëm në Arktik. Sipërfaqja e bardhë e akullit reflekton një pjesë të madhe të energjisë diellore, ndërsa oqeani i errët e thith, gjë që e përshpejton ngrohjen edhe më tej. Për shkak të këtij cikli vetëpërforcues, Arktiku ngrohet disa herë më shpejt se mesatarja botërore. Meqë akulli detar tashmë pluskon, shkrirja e tij nuk e ngre nivelin e detit, por ndikon në mot, në ekosisteme dhe në jetën e komuniteteve veriore. Zhdukja e akullit hap gjithashtu rrugët detare veriore, gjë që tërheq kompanitë e transportit detar.
Rënia afatgjatë që nga viti 1979 e deri sot është ende e qartë. Meqë akulli është i hollë dhe i brishtë, një vit i vetëm i ngrohtë dhe i stuhishëm mund të shkaktonte sërish një shkrirje të beftë. Prandaj ngecja i ngjan më shumë një pushimi sesa një fundi të shkrirjes.