Bakri arriti çmimin më të lartë në histori.
Në shtator 2026 çmimi i bakrit në Bursën e Metaleve të Londrës për herë të parë e kaloi kufirin prej 14.500 dollarësh për ton, ndërsa disa javë më vonë iu afrua 14.900 dollarëve. Njëkohësisht, edhe në bursën e Nju Jorkut Comex çmimi arriti një maksimum historik. Pas kësaj rritjeje qëndron një kombinim i disa faktorëve: kërkesa në rritje, prodhimi i paqëndrueshëm dhe tensionet tregtare.
Bakri është i pazëvendësueshëm në tranzicionin energjetik dhe në elektrifikimin e botës. Për shkak të përçueshmërisë së shkëlqyer, ai përdoret në kabllo, motorë elektrikë, transformatorë dhe pothuajse në çdo pajisje elektronike. Një automjet elektrik përmban disa herë më shumë bakër se një makinë me motor benzine, ndërsa sasi të mëdha kërkojnë edhe turbinat e erës, centralet diellore dhe rrjetet elektrike. Motori i ri i kërkesës janë qendrat e mëdha të të dhënave për inteligjencën artificiale, ndërtimi i të cilave dhe furnizimi me energji kërkojnë sasi të mëdha bakri.
Problemi është se oferta nuk mund ta ndjekë këtë rritje. Një pjesë e madhe e minierave të botës janë të vjetra, ndërsa përmbajtja e bakrit në xeheror gradualisht bie, kështu që për të njëjtin ton bakër duhet të nxirret gjithnjë e më shumë xeheror. Hapja e një miniere të re, nga zbulimi i vendburimit deri te prodhimi i parë, shpesh zgjat më shumë se dhjetë vjet. Një pjesë e nevojave mbulohet me bakër të ricikluar, por kjo nuk është e mjaftueshme. Gjatë vitit të fundit prodhimin e ulën edhe më tej probleme serioze në miniera të mëdha në Indonezi dhe në Republikën Demokratike të Kongos. Sipas vlerësimeve, për këtë arsye nga tregu çdo vit zhduken rreth 600.000 tonë bakër. Disa analistë paralajmërojnë se prodhimi botëror minerar këtë vit mund të bjerë për herë të parë që nga viti 2017. Në Kili, prodhuesi më i madh i bakrit në botë, eksporti i bakrit në gusht ra në nivelin më të ulët në më shumë se një vit.
Faktori i tretë është politika tregtare e SHBA-së. Departamenti amerikan i Tregtisë propozoi një tarifë prej 15 për qind për importin e bakrit të rafinuar nga janari 2027, e cila nga viti 2028 do të rritej në 30 për qind. Propozimi ende pret miratimin e presidentit. Duke pritur tarifa më të larta, tregtarët amerikanë në muajt e fundit paraprakisht importuan sasi të mëdha bakri. Kështu, një pjesë e madhe e rezervave botërore përfundoi në magazinat në SHBA, ndërsa rezervat në Bursën e Londrës po shkrihen. Kjo edhe më tej i shtyn çmimet lart në tregjet e tjera të botës.
Çmimet rekord sjellin fitime të mëdha për gjigantët minerarë. Kompanitë minerare Rio Tinto, BHP dhe Glencore tashmë raportuan të ardhura të larta nga bakri. Për industrinë dhe për konsumatorët, nga ana tjetër, bakri më i shtrenjtë nënkupton kosto më të larta, dhe në fund edhe çmime më të larta për shumë produkte.
Çmimet e larta janë lajm i mirë edhe për minierën Buçim pranë Radovishit, në pjesën lindore të vendit, ku prej dekadash nxirret bakër. Koncentrati i bakrit nga Buçimi është një produkt eksporti i rëndësishëm i Maqedonisë. Megjithatë, analistët paralajmërojnë se çmimet e lëndëve të para mund të bien papritur, nëse qetësohet lufta tregtare ose nëse ngadalësohet ekonomia botërore. Për momentin gjithçka tregon se bakri do të mbetet një nga metalet më të kërkuara të këtij shekulli.