Kush do ta pasojë Antonio Guterresin në krye të OKB-së?

Më 31 dhjetor 2026 mbaron mandati i dytë i Antonio Guterresit, sekretarit të përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara. Ish-kryeministri portugez e drejton organizatën që nga viti 2017. Pasardhësi i tij do ta marrë detyrën më 1 janar 2027 dhe do të jetë sekretari i përgjithshëm i dhjetë në historinë e OKB-së.

Sipas Kartës së OKB-së, sekretarin e përgjithshëm e emëron Asambleja e Përgjithshme, por vetëm me rekomandim të Këshillit të Sigurimit. Prandaj beteja kryesore zhvillohet në këshill, ku ulen përfaqësuesit e 15 vendeve. Pesë prej tyre, SHBA-ja, Kina, Rusia, Franca dhe Britania e Madhe, kanë vend të përhershëm dhe të drejtën e vetos. Këshilli fillimisht mban votime paraprake të fshehta, në të cilat çdo anëtar mund ta inkurajojë ose ta dekurajojë çdo kandidat, ose të mos shprehë mendim. Për t'u rekomanduar, kandidati duhet të marrë të paktën nëntë vota dhe asnjë veto. Deri tani janë mbajtur tri votime të tilla: më 30 korrik, 21 gusht dhe 18 shtator.

Në garë hynë tetë kandidatë, mes tyre ish-presidentë, ministra dhe zyrtarë të lartë të OKB-së. Sipas rezultateve jozyrtare, në votimin e fundit më mirë ia doli Rebeca Grynspan nga Kosta Rika. Ajo drejton organizatën e OKB-së për tregti dhe zhvillim dhe mori nëntë vota inkurajuese. E dyta doli Carolyn Rodrigues-Birkett, ambasadorja e Guajanës në OKB, me tetë vota inkurajuese. Argjentinasi Rafael Grossi, i cili drejton Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, mori pesë vota inkurajuese dhe tetë dekurajuese.

Ish-presidentja kiliane Michelle Bachelet mori vetëm një votë inkurajuese dhe një ditë më vonë u tërhoq nga gara. Kështu në garë mbetën shtatë kandidatë, mes të cilëve katër gra. Deri tani OKB-në e kanë drejtuar nëntë burra dhe shumë vende mendojnë se ka ardhur koha për një grua. Sipas zakonit joformal të rotacionit rajonal, shumë besojnë se tani është radha e Amerikës Latine dhe e Karaibeve. Nga ai rajon deri tani vetëm një njeri ka qenë sekretar i përgjithshëm: peruani Javier Pérez de Cuéllar, nga viti 1982 deri në 1991.

Kushdo që të fitojë, do të trashëgojë një organizatë në krizë të rëndë financiare. Guterresi paralajmëroi se OKB-së i kanoset kolapsi financiar, sepse kuotat e papaguara kanë kaluar 1,5 miliardë dollarë. Përveç kësaj, administrata e presidentit amerikan Donald Trump i ka shkurtuar ndjeshëm fondet për OKB-në. Votimi i ardhshëm paraprak mund të mbahet pas 28 shtatorit, kur përfundon takimi vjetor i liderëve botërorë në Nju Jork.