A mund ta ndryshojnë paratë atletikën?
Në mes të shtatorit World Athletics organizoi në Budapest të parin Ultimate Championship, një garë me të cilën dëshiron të mbyllë kalendarin e atletikës. Nikoqir i garave ishte Qendra Kombëtare e Atletikës, i njëjti stadium në të cilin në vitin 2023 u zhvillua kampionati botëror. Gjatë tri mbrëmjeve, nga 11 deri më 13 shtator, atletët më të mirë të botës garuan në 28 disiplina për trofe dhe para.
Zgjedhja e vitit nuk është e rastësishme: viti 2026 është një vit në të cilin nuk ka as Lojëra Olimpike as kampionat botëror. Në vite të tilla sezoni deri tani përfundonte me finalen e Ligës së Diamantit, serisë së mitingjeve më të rëndësishme të vitit. Kampionati i ri duhet t'u japë sportistëve dhe publikut një kulm të vërtetë të sezonit. Federata planifikon që kampionati të zhvillohet çdo dy vjet dhe të bëhet pjesë e përhershme e kalendarit.
Kjo është një garë e mbyllur, për të cilën atletët duhet të marrin ftesë. Ftesa të drejtpërdrejta morën kampionët olimpikë të Parisit 2024, kampionët botërorë të Tokios 2025 dhe fituesit e Ligës së Diamantit të këtij viti. Vendet e mbetura u ndanë sipas renditjes botërore, e cila i rendit atletët në bazë të rezultateve të tyre. Numri i pjesëmarrësve ishte qëllimisht i vogël: më së shumti 16 atletë në gara dhe vetëm tetë në disiplinat teknike.
Megjithatë, vëmendjen më të madhe e tërhoqi fondi rekord i çmimeve prej 10 milionë dollarësh, më i madhi në historinë e atletikës. Çdo fitues në disiplinat individuale mori 150 mijë dollarë, dhe para morën të gjithë pjesëmarrësit, madje edhe të renditurit e fundit. Për krahasim, fituesit e mitingjeve të zakonshme marrin shuma disa herë më të vogla. Presidenti i federatës Sebastian Coe e quajti çmimin prej 150 mijë dollarësh një ndryshim të madh për një sport që shpesh konsiderohet i nënfinancuar. Nga ana tjetër, mbetet pyetja nëse vetëm paratë mund të tërheqin një publik të ri.
Në garat e sprintit dhe me pengesa nuk pati gara kualifikuese klasike, por vetëm gjysmëfinale dhe finale. Garat më të gjata dhe të gjitha disiplinat teknike ishin finale të drejtpërdrejta. Në hedhje dhe në kërcimet horizontale atletët kishin katër në vend të gjashtë përpjekjeve të zakonshme. Në vend të medaljeve fituesit morën kupa të projektuara posaçërisht, gjë që është një tjetër ndryshim nga kampionatet klasike. Nga programi u hoqën hedhja e gjyles, hedhja e diskut, kërcimi trehapësh për meshkuj dhe hedhja e çekanit për femra. Kjo i privoi atletët e këtyre disiplinave nga mundësia për fitime të mëdha, edhe pse ato janë pjesë e programit olimpik.
Rekordmeni botëror në kërcim me shkop Mondo Duplantis fitoi me 6,20 metra, ndërsa amerikania Melissa Jefferson-Wooden fitoi garat e 100 dhe të 200 metrave. 10,62 sekondat e saj në 100 metra janë një nga kohët më të shpejta në histori, ndërsa me 21,47 sekonda në 200 metra ajo arriti rezultatin më të mirë në botë këtë vit. Te meshkujt, Kenny Bednarek nga SHBA-ja fitoi 200 metrat me 19,52 sekonda, gjithashtu koha më e mirë në botë këtë sezon. Norvegjezi Jakob Ingebrigtsen mundi kampionin botëror Cole Hocker në 5000 metra, me një kohë pak nën 13 minuta. Edicionet e ardhshme do të tregojnë sa gjatë do të mbijetojë formati i ri, por për atletët që fituan para në Budapest, ai është tashmë një sukses.